Posłowie do PE chcą, aby budżet na 2026 r. wzmacniał kluczowe priorytety Unii w niepewnych czasach oraz wspomagał badania naukowe, konkurencyjność i obronność.

 

- Parlament proponuje budżet w wysokości 193,9 mld euro przed negocjacjami z rządami państw UE

 

- Posłowie dodają 597,8 mln euro do propozycji Komisji

 

- Rosnące koszty spłaty planu odbudowy nie mogą ograniczać finansowania kluczowych programów, takich jak Erasmus+ i EU4Health

 

- Negocjacje z rządami państw UE rozpoczną się w listopadzie

 

 

Parlament ustalił ogólny poziom środków na zobowiązania na 2026 r. (czyli prawnie wiążące obietnice wypłat w tym samym roku lub później) na 193,9 mld euro, co stanowi wzrost o 597,8 mln euro w porównaniu z propozycją Komisji. Ogólny poziom środków na płatności (rzeczywiste wypłaty dla beneficjentów) ustalono na 192,6 mld euro.

 

Posłowie podkreślają, że w obliczu globalnej niestabilności, zagrożeń bezpieczeństwa, rosnącego protekcjonizmu i pogłębiających się zmian klimatycznych, UE potrzebuje silnego budżetu inwestycyjnego, który wspiera ludzi i ich priorytety. Przywracają oni 1,3 mld euro w środkach na zobowiązania dla kluczowych programów, które zostały obcięte przez rządy państw UE, do poziomu pierwotnie zaproponowanego przez Komisję. Krytykują Radę za te redukcje, argumentując, że ignorują one rzeczywiste potrzeby i szkodzą kluczowym programom, takim jak Erasmus+ i EU4Health.

 

Badania i infrastruktura

 

Posłowie chcą zwiększyć środki na program Horyzont Europa o 60 mln euro oraz na sieci transportowe i energetyczne o 80 mln euro, aby wzmocnić konkurencyjność, tworzenie miejsc pracy i infrastrukturę transgraniczną. Chcą również zwiększyć finansowanie w obszarach zdrowia i edukacji, podnosząc środki na programy EU4Health i Erasmus+ o 5 mln euro każdy.

 

Zdolności reagowania i mobilność wojskowa

 

Biorąc pod uwagę rosnące ceny żywności i potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego, posłowie chcą zwiększyć wsparcie dla młodych rolników (o dodatkowe 23 mln euro) oraz inne priorytety w ramach Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnych (o 40 mln euro). Parlament proponuje również zwiększenie o 30 mln euro środków na Mechanizm Ochrony Ludności w celu poprawy koordynacji i reagowania na katastrofy w związku z coraz częstszymi klęskami żywiołowymi. Posłowie argumentują, że mobilność wojskowa powinna otrzymać dodatkowe 35 mln euro, ponieważ odgrywa kluczową rolę w przygotowaniu obronnym UE.

 

Niestabilność geopolityczna i kryzysy globalne

 

Posłowie postulują zwiększenie o 35 mln euro wsparcia dla południowego sąsiedztwa UE oraz o 25 mln euro dla wschodniego sąsiedztwa. W zakresie pomocy humanitarnej chcą zwiększenia budżetu o 50 mln euro, biorąc pod uwagę rosnącą niestabilność geopolityczną, narastające globalne kryzysy humanitarne i sytuacje awaryjne wywołane zmianami klimatycznymi.

 

Koszty spłaty pakietu odbudowy NextGenerationEU

 

UE stoi w obliczu nieoczekiwanego wzrostu kosztów obsługi długu związanego z NextGenerationEU w 2026 r. o 4,2 mld euro – dwukrotnie więcej niż prognozowała Komisja. Posłowie twierdzą, że nie może to prowadzić do ograniczenia finansowania kluczowych programów, takich jak Erasmus+ czy EU4Health, i chcą odwrócić cięcia wprowadzone przez rządy państw UE względem pierwotnych szacunków Komisji. Domagają się właściwego zastosowania uzgodnionego „mechanizmu kaskadowego", który ma służyć zarządzaniu rosnącymi kosztami spłaty długu NextGenerationEU i chronić sztandarowe programy.

 

Rezolucja, przyjęta stosunkiem głosów 384 do 202 przy 58 wstrzymujących się, podsumowuje stanowisko Parlamentu.

 

Cytaty

 

„Budżet UE jest kluczowym narzędziem inwestycyjnym na rzecz silniejszej Europy, odpowiadającym na oczekiwania obywateli dotyczące bezpieczeństwa, jedności i reakcji na globalne wyzwania. Parlament chce, aby budżet na 2026 rok wspierał konkurencyjność, badania naukowe, MŚP i rolników, a jednocześnie wzmacniał ochronę ludności i bezpieczeństwo, odrzuca nieuzasadnione cięcia dokonane przez Radę i domaga się zwiększenia wydatków w ukierunkowany sposób, aby zapewnić dobrobyt i solidarność w całej UE", powiedział sprawozdawca generalny ds. budżetu UE na 2026 r. (sekcja III – Komisja), Andrzej Halicki (EPL, PL).

 

„Nasze wspólne podejście odzwierciedla wspólne europejskie wartości. W obliczu wyzwań geopolitycznych, takich jak cyberbezpieczeństwo, musimy wyposażyć nasze instytucje w odpowiednie zasoby i personel, by mogły sprostać rosnącym obowiązkom. Nasz racjonalny, ukierunkowany plan zapewnia sprawne, bezpieczne i odporne instytucje UE, które skutecznie służą i chronią obywateli oraz państwa członkowskie" , powiedział sprawozdawca ds. pozostałych sekcji, Matjaž Nemec (S&D, SI).

 

Kolejne kroki

 

Głosowanie plenarne rozpoczyna trzy tygodnie negocjacji z Radą, która przyjęła swoje stanowisko we wrześniu, w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie budżetu na przyszły rok przed końcem roku. Pierwsza runda rozmów ma się odbyć 4 listopada.

 

Kontekst

 

Ponad 93% budżetu UE trafia bezpośrednio do programów unijnych wspierających ludzi i projekty w państwach członkowskich, a część inwestycji obejmuje także kraje partnerskie poza UE. Roczny budżet UE, obejmujący 27 państw i 450 mln Europejczyków, jest stosunkowo niewielki – średnio od 160 do 200 mld euro rocznie w latach 2021–2027. Dla porównania, jest to kwota porównywalna z budżetem narodowym Polski, która liczy 39 mln mieszkańców, lub równoważna ok. 30% budżetu Niemiec, liczących 84 mln mieszkańców. (Źródło: Komisja Europejska)