Komisja przedstawiła dziś europejską tarczę demokracji, w której określono szereg konkretnych środków mających na celu wzmocnienie pozycji, ochronę i promowanie silnych i odpornych demokracji w całej UE. Otwarta przestrzeń obywatelska leży u podstaw naszych demokracji i dlatego Komisja przedstawiła również strategię UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego na rzecz większego zaangażowania, ochrony i wsparcia organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które odgrywają zasadniczą rolę w naszych społeczeństwach. Obie inicjatywy zostały przedstawione w wytycznych politycznych oraz w tegorocznym orędziu o stanie Unii wygłoszonym przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen.

 

Europejska tarcza demokracji i strategia UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego przedstawiają środki mające na celu ochronę kluczowych filarów naszych systemów demokratycznych: wolnych ludzi, wolnych i uczciwych wyborów, wolnych i niezależnych mediów, dynamicznego społeczeństwa obywatelskiego i silnych instytucji demokratycznych.

 

Przewodnicząca Ursula von der Leyen powiedziała: Demokracjajest podstawą naszej wolności, dobrobytu i bezpieczeństwa. Europejska tarcza demokracji wzmocni podstawowe elementy, które pozwalają obywatelom żyć na co dzień naszymi wspólnymi wartościami demokratycznymi – wolnością słowa, niezależnymi mediami, odpornymi instytucjami i prężnym społeczeństwem obywatelskim. Jest to siła Europy i musimy zwiększyć naszą zbiorową zdolność do jej ciągłej ochrony.

 

Europejska Tarcza Demokracji

 

Działania w ramach europejskiej tarczy demokracji jeszcze bardziej zwiększą naszą zbiorową zdolność do przeciwdziałania manipulacjom informacjami i dezinformacji oraz wzmocnią naszą odporność dzięki podejściu obejmującemu całe społeczeństwo. W ramach europejskiej tarczy demokracji przedstawione zostaną działania w trzech głównych filarach: 1) zabezpieczenie integralności przestrzeni informacyjnej; 2) wzmocnienie naszych instytucji, uczciwe i wolne wybory oraz wolne i niezależne media; oraz 3) zwiększenie odporności społecznej i zaangażowania obywateli.

 

Ważnym rezultatem europejskiej tarczy demokracji będzie nowe Europejskie Centrum ds. Odporności Demokratycznej, które zgromadzi wiedzę fachową i zasoby UE i państw członkowskich w celu zwiększenia naszej wspólnej zdolności do przewidywania zagrożeń, wykrywania ich i reagowania na nie oraz budowania odporności demokratycznej. Centrum, którego centralnym elementem będą państwa członkowskie, będzie działać jako ramy ułatwiające wymianę informacji i wspierające budowanie zdolności w celu przetrwania zmieniających się wspólnych zagrożeń, w szczególności zagranicznych manipulacji informacjami i ingerencji w informacje (FIMI) oraz dezinformacji.

 

Centrum, wspierane przez system wczesnego ostrzegania prowadzony przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i w ścisłej koordynacji z nim, połączy istniejące sieci i struktury.

 

W ramach Centrum zostanie utworzona platforma zainteresowanych stron w celu ułatwienia dialogu z zaufanymi zainteresowanymi stronami, takimi jak organizacje społeczeństwa obywatelskiego, naukowcy i środowisko akademickie, weryfikatorzy informacji i dostawcy mediów.

 

Ochrona integralności przestrzeni informacyjnej

Wzmocnienie integralności przestrzeni informacyjnej jest niezbędne, aby ludzie mogli korzystać ze swoich praw i angażować się w demokrację. Komisja będzie nadal współpracować z sygnatariuszami w ramach kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji oraz przygotuje akt o usługach cyfrowych dotyczący incydentów i protokół kryzysowy, aby ułatwić koordynację między odpowiednimi organami i zapewnić szybkie reagowanie na zakrojone na szeroką skalę i potencjalnie ponadnarodowe operacje informacyjne. Utworzona zostanie niezależna europejska sieć kontrolerów informacji w celu zwiększenia zdolności w zakresie weryfikacji informacji we wszystkich językach urzędowych UE, a Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych opracuje nowe niezależne zdolności w zakresie monitorowania i analizy orientacji sytuacyjnej w odniesieniu do wyborów lub sytuacji kryzysowych.

 

Wzmocnienie naszych instytucji, uczciwe i wolne wybory oraz wolne i niezależne media

Chociaż organizacja i przeprowadzenie wyborów należą do kompetencji państw członkowskich, konieczna jest ściślejsza współpraca na szczeblu UE w celu sprostania wspólnym wyzwaniom w tej dziedzinie. Komisja wzmocni zatem prace w ramach europejskiej sieci współpracy w zakresie wyborów, organizując systematyczną wymianę informacji na kluczowe tematy dotyczące uczciwości procesów wyborczych. Komisja przedstawi również wytyczne dotyczące odpowiedzialnego wykorzystywania sztucznej inteligencji w procesach wyborczych i zaktualizuje zestaw narzędzi wyborczych w ramach aktu o usługach cyfrowych.

 

Aby pomóc w rozwiązaniu problemu rosnącej przemocy wobec kandydatów na stanowiska polityczne i wybranych przedstawicieli, Komisja przedstawi zalecenie i wytyczne dotyczące najlepszych praktyk w państwach członkowskich w zakresie bezpieczeństwa podmiotów politycznych.

 

Wzmocnione wsparcie finansowe dla niezależnego i lokalnego dziennikarstwa zostanie zapewnione w ramach nowego programu na rzecz odporności mediów, który połączy obecne wsparcie dla mediów z programami finansowania zaproponowanymi w nowych wieloletnich ramach finansowych. W ramach zbliżającego się przeglądu dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych Komisja oceni sposoby zwiększenia widoczności usług medialnych świadczonych w interesie ogólnym i unowocześnienia przepisów dotyczących reklamy w celu wspierania zrównoważonego charakteru mediów w UE.

 

Komisja przedstawi aktualizacjęzalecenia Komisji w sprawiebezpieczeństwa dziennikarzy i zintensyfikuje działania mające na celu wspieranie istniejących unijnych ram zwalczania nadużywania powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (SLAPP).

 

Zwiększanie odporności społecznej i zaangażowania obywateli

Aby pomóc w rozpoznawaniu manipulacji informacjami i przeciwdziałaniu im, Komisja wdroży środki mające na celu wspieranie umiejętności korzystania z mediów i umiejętności cyfrowych dla wszystkich grup wiekowych. Komisja opracuje ramy kompetencji w zakresie obywatelstwa UE wraz z wytycznymi mającymi na celu wzmocnienie edukacji obywatelskiej w szkołach.

 

Będzie również wspierać zaangażowanie obywateli w życie demokratyczne za pomocą narzędzi partycypacyjnych i konsultacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem szczebla lokalnego i młodzieży, oraz będzie stymulować innowacje w platformach internetowych, które umożliwiają uczestnictwo w demokracji za pośrednictwem nowego centrum technologii obywatelskich. Aby propagować wiedzę na temat demokratycznych praw obywateli wynikających z prawa UE, Komisja przedstawi unijny przewodnik dotyczący demokracji.

 

Komisja pomoże również w dalszym promowaniu podejmowania decyzji opartych na dowodach, w tym poprzez przyjęcie zalecenia w sprawie wspierania dowodów naukowych w kształtowaniu polityki.

 

Strategia UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego

 

Społeczeństwo obywatelskie odgrywa zasadniczą rolę w naszych społeczeństwach, przyczyniając się do kształtowania polityki, świadcząc usługi społeczne i środowiskowe, podnosząc świadomość na temat ważnych kwestii społecznych i reprezentując różne grupy znajdujące się w trudnej sytuacji.

 

Dzięki strategii UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego Komisja zacieśnia współpracę ze społeczeństwem obywatelskim i będzie nadal wspierać i chronić organizacje społeczeństwa obywatelskiego w ich pracy. W strategii zaproponowano konkretne działania na szczeblu unijnym i krajowym.

 

Strategia obejmuje trzy główne cele:

- Wspieranie zaangażowania: Do 2026 r. utworzona zostanie nowa platforma społeczeństwa obywatelskiego, aby jeszcze bardziej ułatwić dialog na temat ochrony i propagowania wartości UE.

- Wsparcie i ochrona: Utworzone zostanie internetowe centrum wiedzy na temat przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego, aby ułatwić dostęp do istniejących projektów i narzędzi, w tym dostępnych środków ochrony. Na tej podstawie zbadane zostaną dalsze środki ochrony, takie jak pilna pomoc dla zagrożonych organizacji oraz koordynacja dostępnych środków ochrony w państwach członkowskich.

- Zrównoważone i przejrzyste finansowanie: W swoim wniosku dotyczącym nowych WRF Komisja zaproponowała znaczne zwiększenie wsparcia finansowego dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przeznaczając 9 mld EUR wyłącznie na program AgoraEU. Ponadto Komisja planuje środki ułatwiające dostęp do różnych źródeł finansowania, tworząc silniejsze powiązania z prywatnymi darczyńcami i społecznościami prawnymi działającymi pro bono.

 

Kontekst

 

W dobie narastającej konfrontacji politycznej, konfliktów regionalnych i międzynarodowych oraz szybkich zakłóceń technologicznych nasze demokracje stoją w obliczu presji wewnętrznej i zewnętrznej. Reżimy autorytarne starają się wykorzystywać podziały, siać nieufność i ograniczać podmioty demokratyczne, takie jak wolne media i społeczeństwo obywatelskie. W ten sposób podważają zaufanie do instytucji demokratycznych, podważają wolne i uczciwe wybory oraz podważają wartości, na których opiera się Unia Europejska. Zagrożenia te rozwijają się w kontekście głębokiej transformacji cyfrowej, która niesie ze sobą zarówno nowe możliwości, jak i nowe luki w zabezpieczeniach. Jednocześnie zmniejszające się zaufanie publiczne i zaangażowanie publiczne, a także bezprecedensowe zagrożenia, na jakie narażone są organizacje społeczeństwa obywatelskiego, dodatkowo zagrażają promowaniu praw podstawowych w całej UE.

 

Dzięki europejskiej tarczy demokracji i strategii UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego Komisja zamierza wzmocnić działania zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym, ściśle współpracując z krajami objętymi procesem rozszerzenia i wspierając większą spójność między wewnętrznymi i zewnętrznymi działaniami UE w tych obszarach.

 

Dzięki europejskiej tarczy demokracji Komisja zintensyfikuje swoje działania na rzecz zwalczania zagranicznych manipulacji informacjami i ingerencji w informacje poza naszymi granicami. Wzmocnione zostaną zdolności przedstawicielstw i delegatur UE za granicą, a partnerstwa będą wykorzystywane do zbiorowego reagowania na zagraniczne manipulacje informacjami i ingerencje w informacje (FIMI).

 

Za pośrednictwem strategii UE będzie nadal wspierać przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego i otoczenie sprzyjające społeczeństwu obywatelskiemu na całym świecie. Obejmie to wzmocnienie współpracy ze społeczeństwem obywatelskim w ramach działań zewnętrznych UE i za pośrednictwem delegatur UE.