We wtorek Nagrodę Dziennikarską im. Daphne Caruany Galizii 2025 przyznano za ujawnienie powiązań finansowych, które umożliwiły Rosji obchodzenie sankcji i dalszy handel ropą.

 

Śledztwo koordynowała platforma dziennikarska Follow the Money we współpracy z redakcjami z Belgii, Danii, Niemiec, Grecji, Włoch, Norwegii, Holandii i Wielkiej Brytanii. Dziennikarze ujawnili, w jaki sposób zachodni armatorzy zarobili ponad 6 mld dolarów na sprzedaży 230 starych tankowców, które zasiliły rosyjską flotę cieni.

 

Ceremonia wręczenia nagrody odbyła się w sali prasowej im. Daphne Caruany Galizii w Parlamencie Europejskim w Strasburgu. Wzięli w niej udział przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola, wiceprzewodnicząca odpowiedzialna za nagrodę Pina Picierno oraz przedstawiciele niezależnego ogólnoeuropejskiego jury.

 

Przewodnicząca Roberta Metsola powiedziała: „Nagroda im. Daphne Caruany Galizii jest świadectwem nierozerwalnego związku między wolną prasą, demokracją a pokojem. W czasie, gdy reżimy autorytarne próbują uciszać prawdę i zniekształcać rzeczywistość, Europa stoi zjednoczona za dziennikarzami ujawniającymi korupcję i wszystkimi, którzy nie chcą milczeć".

 

Prace konkursowe przesłały setki dziennikarzy z 27 państw Unii. Zgłoszenia można było składać od 21 maja do 31 lipca 2025 roku. Jury wyłoniło zwycięzcę z krótkiej listy, na której znalazło się 10 z 316 zgłoszonych prac.

 

O nagrodzonym projekcie

 

Śledztwo prowadzone przez Follow the Money we współpracy z 13 redakcjami i czterdzieściorgiem dziennikarzy ujawniło, że zachodni armatorzy zarobili ponad 6 mld dolarów na sprzedaży 230 starzejących się tankowców, które zasiliły rosyjską flotę cieni.

 

Dziennikarze prześledzili niejasne struktury własności tych statków. Jednostki te często pływają bez odpowiedniego ubezpieczenia, które pokryłoby ewentualne szkody wyrządzone środowisku, a co za tym idzie, stanowią poważne zagrożenie ekologiczne.

 

Dzięki połączeniu tradycyjnego dziennikarstwa śledczego, analizy danych i wykorzystaniu satelitarnych systemów lokacyjnych udało się odtworzyć złożone struktury własności i trasy żeglugi. Wywiady z członkami załóg floty cieni, którzy pracują w niebezpiecznych warunkach, ujawniły też koszty ludzkie handlu rosyjską ropą.

 

Śledztwo rzuciło światło na złożoną sieć europejskich podmiotów, które umożliwiły Rosji omijanie sankcji. W jej skład wchodzą między innymi agencje, które rekrutują załogi na statki floty cieni. Osiem z nich ma siedziby w Unii, 20 – w Ukrainie.

 

W trakcie śledztwa dziennikarze powiązali sześćdziesięciu marynarzy z floty cieni z firmami w Europie i ujawnili w ten sposób, jak zwykłe europejskie przedsiębiorstwa stały się częścią rosyjskiej gospodarki wojennej.

 

Przy publikacji współpracowały Follow the Money (Holandia), De Tijd (Belgia), Süddeutsche Zeitung (Niemcy), WDR (Niemcy), NDR (Niemcy), The Times (Wielka Brytania), SourceMaterial (Wielka Brytania), IRPIMedia (Włochy), OCCRP, NRK (Norwegia), Danwatch (Dania), Solomon (Grecja), Inside Story (Grecja) i Dialogue Earth.
 

 

O nagrodzie

 

Wspierana przez Parlament Europejski nagroda to hołd dla maltańskiej dziennikarki śledczej i blogerki Daphne Caruany Galizii, która została zamordowana w październiku 2017 roku. Nagroda wyróżnia wybitne dziennikarstwo, które promuje podstawowe zasady i wartości Unii Europejskiej i staje w ich obronie. Zasady te to m.in. godność ludzka, wolność, demokracja, równość, praworządność i prawa człowieka.

 

Nagrodę mogą otrzymać zawodowi dziennikarze i zespoły redakcyjne niezależnie od narodowości. Kandydaci mogą zgłaszać publikacje dogłębnie badające jakąś sprawę, opublikowane lub nadane przez media mające siedzibę w jednym z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej.

 

Nagroda, w tym kwota 20 tys. euro, którą otrzymuje laureat, jest wyrazem poparcia Parlamentu Europejskiego dla dziennikarstwa śledczego i uwypukla znaczenie wolnej prasy.
 

 

Laureaci poprzednich edycji:

 

2021 – „Projekt Pegasus" koordynowany przez konsorcjum dziennikarskie Forbidden Stories

 

2022 – Film dokumentalny pt. „Republika Środkowoafrykańska: wpływy Rosji" w reżyserii Clémenta Di Romy i Carol Valade (ARTE / France24 / Le Monde)

 

2023 – Wspólne śledztwo w sprawie zatonięcia statku z migrantami w okolicach miasta Pylos (Solomon, we współpracy z Forensis, StrgF/ARD i The Guardian)

 

2024 –Dochodzenie w sprawie zaginięcia nieletnich migrantów bez opieki (Lost in Europe)
 

 

Kim była Daphne Caruana Galizia?

 

Daphne Caruana Galizia była maltańską dziennikarką, blogerką i działaczką antykorupcyjną. Szeroko opisywała problem korupcji, prania pieniędzy, przestępczości zorganizowanej, sprzedaży obywatelstwa i powiązań członków rządu maltańskiego z aferą wokół dokumentów panamskich. Po serii prześladowań i gróźb 16 października 2017 roku zginęła w wybuchu bomby podłożonej w samochodzie. Oburzenie w związku z postępowaniem władz w śledztwie dotyczącym jej zabójstwa ostatecznie doprowadziło do ustąpienia premiera Josepha Muscata. Europosłowie skrytykowali uchybienia w śledztwie. W grudniu 2019 roku zaapelowali do Komisji Europejskiej, by podjęła stosowne działania.