We wtorek w Strasburgu na uroczystym posiedzeniu przewodnicząca Roberta Metsola wręczyła Nagrodę im. Sacharowa 2025 przedstawicielom dwojga dziennikarzy uwięzionych na Białorusi i w Gruzji.

 

 

Podczas ceremonii wręczenia Nagrody im. Sacharowa za wolność myśli za 2025 rok we wtorek 16 grudnia w Strasburgu przewodnicząca Roberta Metsola powiedziała: „Jestem dumna, że tegoroczna Nagroda Sacharowa zostaje przyznana dziennikarzom Andrzejowi Poczobutowi i Mzii Amaglobeli w uznaniu ich odważnej walki o wolność słowa oraz demokratyczną przyszłość Białorusi i Gruzji. Ten Parlament solidaryzuje się z Mzią i Andrzejem oraz wzywa do ich natychmiastowego uwolnienia z więzienia, ponieważ mówienie prawdy, tym którzy mają władzę nigdy nie powinno być przestępstwem".

 

Andrzej Poczobut, dziennikarz więziony na Białorusi

Andrzeja Poczobuta, dziennikarza, eseistę, blogera i członka mniejszości polskiej na Białorusi reprezentowała córka Jana Poczobut. Zwróciła się ona do posłów do Parlamentu Europejskiego: „To wielki zaszczyt stać tu dzisiaj i odbierać tę nagrodę w imieniu ojca. (...) Od prawie pięciu lat moja rodzina żyje w obliczu ciszy i niepewności, bez osoby, którą kochamy. Dzisiaj pragnę wyrazić głęboką wdzięczność Parlamentowi Europejskiemu za pamięć o nim – i za pamięć o wszystkich rodzinach, które żyją z tymi samymi pytaniami bez odpowiedzi".

 

Odnosząc się do sprawy Mikałaja Statkiewicza, wybitnego działacza białoruskiej opozycji, który zaginął we wrześniu 2025 roku, dodała: „Kiedy wypowiadamy (ich) imiona na głos, przestają być liczbami ze statystyk. Znów są ludźmi z krwi i kości. I dlatego tak ważna jest wasza uwaga, uwaga Parlamentu Europejskiego. Chroni ona godność ludzką tam, gdzie wszystko inne próbuje ją wymazać".

 

Posłowie do Parlamentu Europejskiego przyjęli już kilka rezolucji potępiających represje na Białorusi. Domagają się uwolnienia więźniów politycznych (ich liczbę szacuje się na ponad 1200), potępiają współudział prezydenta Łukaszenki w wojnie Rosji z Ukrainą oraz wzywają do zaostrzenia sankcji i wsparcia białoruskich sił demokratycznych, niezależnych mediów i obrońców praw człowieka. Parlament zdecydowanie popiera demokratyczną opozycję na Białorusi i w 2020 roku przyznał jej Nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli. W marcu 2023 roku przyjął rezolucję w sprawie Andrzeja Poczobuta.

 

Mzia Amaglobeli, dziennikarka więziona w Gruzji

 

Mzię Amaglobeli, gruzińską dziennikarkę, współzałożycielkę i dyrektorkę niezależnych mediów Batumelebi i Netgazeti, reprezentowała inna dziennikarka, Irma Dimitradze, która również pracuje dla Batumelebi. Odczytała przemówienie Mzii Amaglobeli skierowane do posłów do Parlamentu Europejskiego: „Przyjmuję (tę nagrodę) w imieniu moich kolegów i koleżanek dziennikarzy, którzy dziś w Gruzji walczą o ocalenie dziennikarstwa jako takiego. Pracują niestrudzenie, abyście mogli usłyszeć głos oporu gruzińskich obywateli i aby prawda nie została uciszona".

 

Odnosząc się do władz w swoim kraju, Mzia Amaglobeli napisała:

„Ten reżim jest bezwzględny (...). Niszczy wolne dziennikarstwo, likwiduje opozycyjne partie polityczne i więzi ich liderów, skutecznie demontuje organizacje pozarządowe, a osoby w nich pracujące określa mianem 'zagranicznych agentów' (...). Nie zdołał jednak uciszyć protestów. Być może dlatego oświadczenia Unii Europejskiej wspierające naród gruziński są dziś silniejsze i bardziej precyzyjne niż kiedykolwiek wcześniej. Za to jestem głęboko wdzięczna".

 

Nawiązując do aspiracji narodu gruzińskiego do członkostwa w Unii Europejskiej, zakończyła swoje przemówienie, podkreślając: „Los naszej walki nie zależy wyłącznie od nas, ponieważ nasza walka nie dotyczy tylko nas samych. (...) Walczcie razem z nami i dla nas. Walczcie tak, jak walczylibyście o wolność własnych krajów. Wykorzystajcie wszystkie dostępne wam mechanizmy — i zróbcie to, zanim będzie za późno".

 

Jeżeli chodzi o Gruzję, która od 2023 roku jest krajem kandydującym do członkostwa w Unii Europejskiej, posłowie zdecydowanie potępili znaczny regres demokracji w tym kraju i represyjne przepisy (takie jak ustawa o „zagranicznych agentach"), ataki na wolność słowa i prasy oraz represje wobec pokojowych protestów.

 

Posłowie wezwali również, by ponownie przeprowadzić wybory z października 2024 roku, w których zwycięstwo ogłosiła rządząca partia Gruzińskie Marzenie. Potępili wpływy Rosji w tym kraju i zażądali, by uwolnić zatrzymane osoby. Posłowie opowiadają się jednak za tym, by utrzymać perspektywę członkostwa pod warunkiem przeprowadzenia reform i poszanowania praworządności. Wzywają, by nałożyć sankcje na osoby odpowiedzialne za przemoc.

 

W czerwcu 2025 roku przyjęto rezolucję na temat wolności mediów w Gruzji i sprawy Mzii Amaglobeli.

 

Kontekst

Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli, nazwana imieniem radzieckiego fizyka i dysydenta Andrieja Sacharowa,to najwyższe wyróżnienie za działania na rzecz praw człowieka, jakie przyznaje Unia Europejska. Od 1988 roku Parlament corocznie przyznaje ją osobom, grupom lub organizacjom w uznaniu ich pracy na rzecz obrony praw człowieka, wolności wypowiedzi i wartości demokratycznych. Laureat otrzymuje nagrodę pieniężną w wysokości 50 000 euro.

 

Wśród laureatów nagrody są dziennikarze, media i organizacje zajmujące się wolnością prasy, w tym organizacja pozarządowa Reporterzy bez Granic w 2005 roku, Białoruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy w 2004 roku, algierska dziennikarka i pisarka Salima Ghezali w 1997 roku oraz w 1993 roku gazeta Oslobodenje, która promowała wieloetniczną wizję Bośni i Hercegowiny. Parlament wyraża również niezachwiane poparcie dla dziennikarstwa śledczego i znaczenia wolności prasy, przyznając corocznie Nagrodę Dziennikarską im. Daphne Caruany Galizii, ku czci maltańskiej dziennikarki zamordowanej w 2017 roku.

 

Wykaz wszystkich poprzednich laureatów i inne informacje można znaleźć na stronie internetowej Parlamentu poświęconej Nagrodzie im. Sacharowa. Nagranie uroczystości można obejrzeć na stronie internetowej Centrum Multimedialnego Parlamentu.