Unia Europejska będzie skutecznie i trwale powstrzymywać import rosyjskiego gazu i dążyć do stopniowego wycofywania rosyjskiej ropy naftowej w ramach wstępnego porozumienia politycznego osiągniętego dziś przez Parlament Europejski i Radę. Ta historyczna decyzja zakończy zależność UE od niewiarygodnego dostawcy, który wielokrotnie destabilizował europejskie rynki energii, zagrażał bezpieczeństwu dostaw szantażem energetycznym i szkodził europejskiej gospodarce. Jak określono w planie działania REPowerEU, całkowite wycofanie rosyjskich paliw kopalnych jest niezbędnym krokiem w kierunku zagwarantowania niezależności energetycznej, konkurencyjności, odporności i stabilności rynku w Europie.

 

Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen powiedziała: Dziś wkraczamy w erę pełnej niezależności energetycznej Europy od Rosji. REPowerEU został zrealizowany. Uchroniła nas przed najgorszym kryzysem energetycznym od dziesięcioleci i pomogła nam w rekordowym tempie przejść z rosyjskich paliw kopalnych. Obecnie trwale powstrzymujemy ten import. Uszczuplając skrzynię wojenną Putina, solidaryzujemy się z Ukrainą i koncentrujemy się na nowych partnerstwach energetycznych i możliwościach dla tego sektora".

 

Stały zakaz importu rosyjskiego gazu

 

Dzisiejsze porozumienie zapewnia stopniowe, ale trwałe zakończenie importu gazu z Rosji, przy czym import LNG zostanie stopniowo wycofany do 31 grudnia 2026 r., a gazociągowy do 30 września 2027 r. W drodze wyjątku państwa członkowskie mogą przedłużyć ten termin do dnia 31 października 2027 r., jeżeli ich poziomy składowania są niższe od wymaganych poziomów napełnienia. W szczególności:

- W przypadku krótkoterminowych umów na dostawy zawartych przed dniem 17 czerwca 2025 r. zakaz importu gazu z Rosji będzie miał zastosowanie od dnia 25 kwietnia 2026 r. w odniesieniu do LNG i od dnia 17 czerwca 2026 r. w odniesieniu do gazu rurociągowego.

- W przypadku umów długoterminowych na przywóz LNG zawartych przed dniem 17 czerwca 2025 r. zakaz będzie miał zastosowanie od dnia 1 stycznia 2027 r., zgodnie z 19. pakietem - sankcji.

Import gazu rurociągowego w ramach umów długoterminowych będzie dozwolony wyłącznie do dnia 30 września 2027 r. W przypadku gdy państwa członkowskie napotykają trudności w wypełnieniu wymaganych poziomów magazynowania, zakaz przywozu rurociągów miałby zastosowanie dopiero od dnia 1 listopada 2027 r.

- Zmiany w istniejących umowach będą dozwolone wyłącznie w ściśle określonych celach operacyjnych i nie mogą prowadzić do zwiększenia ilości lub cen.

W związku z tym najpóźniej do listopada 2027 r. UE raz na zawsze zrezygnuje z importu rosyjskiego gazu.

 

W porozumieniu politycznym uwzględniono silne zabezpieczenia przed obchodzeniem przepisów, a wszystko to oprócz już istniejących ram kontroli celnej i nadzoru celnego. Przepisy mające na celu zwiększenie przejrzystości, monitorowania i identyfikowalności rosyjskiego gazu na rynkach UE będą wspierać skuteczne wdrażanie zakazu przywozu.

 

W przypadku rosyjskiego gazu przywożonego w okresie przejściowym uprzednie zezwolenie wiąże się z przedłożeniem bardzo szczegółowych informacji w celu zapewnienia, aby przywóz był ograniczony do ilości opartych na historycznych (istniejących) umowach. Jeżeli chodzi o przywóz gazu spoza Rosji, importerzy muszą przedstawić informacje na temat kraju produkcji; natomiast krajami zwolnionymi są ci eksporterzy, którzy dostarczyli do UE 5 mld m3 w 2024 r. i podlegają sankcjom albo nie mają infrastruktury do importu gazu.

 

Stopniowe i skoordynowane wycofywanie rosyjskich paliw kopalnych

 

Zgodnie z umową państwa członkowskie będą musiały przedłożyć krajowe plany dywersyfikacji określające środki mające na celu dywersyfikację dostaw gazu i ropy naftowej do dnia
1 marca 2026 r. Będą one również zobowiązane do powiadomienia Komisji w terminie jednego miesiąca od wejścia w życie rozporządzenia, czy posiadają rosyjskie umowy na dostawy gazu lub krajowe zakazy prawne.

 

Komisja przeprowadzi ocenę planów i w stosownych przypadkach wyda zalecenia nie później niż trzy miesiące po otrzymaniu planów. Ponadto Komisja jest gotowa wspierać państwa członkowskie w całym procesie.

 

Aby uniknąć obchodzenia zakazu dotyczącego gazu, w nowym rozporządzeniu ustanowiono mechanizmy monitorowania oraz obowiązek współpracy i wymiany informacji między organami na temat przywozu gazu ziemnego. Komisja będzie wspierać państwa członkowskie i ściśle monitorować, wraz z Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), Prokuraturą Europejską (EPPO) i Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), postępy i skutki stopniowego wycofywania importu rosyjskiego gazu i ropy naftowej. 

 

Środki określone w rozporządzeniu zostaną wdrożone w sposób starannie zaplanowany w czasie i dobrze skoordynowany z państwami członkowskimi, aby zminimalizować możliwy wpływ na ceny, ustabilizować rynki dzięki bezpiecznym i przewidywalnym alternatywnym dostawom oraz zapewnić pewność prawa.

 

Komisja podtrzymuje swoje zobowiązanie do zapewnienia stopniowego wycofania całego pozostałego przywozu ropy naftowej z Rosji do końca 2027 r., zgodnie z deklaracją wersalską. Wniosek ustawodawczy dotyczący zakazu importu rosyjskiej ropy naftowej zostanie przedstawiony na początku przyszłego roku.

 

Kolejne kroki

 

W następstwie tego porozumienia politycznego tekst będzie musiał zostać przetłumaczony na wszystkie języki UE, a następnie formalnie zatwierdzony przez Parlament Europejski i Radę. Przyjęcie w Radzie będzie wymagało większości kwalifikowanej. Po tym formalnym przyjęciu tekst zostanie opublikowany w Dzienniku Urzędowym.

 

Kontekst

 

Unijni przywódcy uzgodnili stopniowe wycofywanie rosyjskiej energii w deklaracji wersalskiej z marca 2022 r. W ramach natychmiastowej reakcji na wojnę w Ukrainie i wykorzystywanie przez Rosję dostaw energii jako broni Komisja Europejska przedstawiła w maju 2022 r. plan REPowerEU. Od początku wojny zależność UE od rosyjskiego gazu spadła z 45 % całkowitego importu do 13 % w pierwszej połowie 2025 r. Mimo to w ubiegłym roku do systemu energetycznego UE trafiło 35 mld m3 rosyjskiego gazu, o wartości szacowanej na 10 mld euro w cenach bieżących. Sankcje zakazały całego importu rosyjskiego węgla, import ropy zmniejszył się z 27 proc. na początku 2022 r. do 2 proc. obecnie.

 

6 maja 2025 r. Komisja przyjęła plan działania REPowerEU torujący drogę do zapewnienia pełnej niezależności energetycznej UE od Rosji. 17 czerwca 2025 r. Komisja przedłożyła następnie ten wniosek ustawodawczy, aby skutecznie zakazać wszelkiego importu rosyjskiego gazu i zapewnić stopniowe wycofywanie rosyjskiej ropy naftowej.

 

W październiku Rada przyjęła 19.pakiet sankcji wobec Rosji, aby zmniejszyć dochody Rosji z eksportu energii, zakazać importu rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego (LNG) od 1 stycznia 2027 r. w przypadku umów długoterminowych i w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie sankcji w przypadku umów krótkoterminowych.

 

Więcej informacji

 

UE w pełni wyeliminuje swoją zależność od rosyjskiej energii